Friday, October 25, 2019

Nekromantija (autor Dorijan Nuaj)

Gde su naši mrtvi? Šta se desilo sa našim mrtvima? Ova pitanja postavio je poznati savremeni engleski nekromant i učenjak okultnih znanosti - Džejk Straton-Kent na jednom od svojih predavanja. Ova pitanja postavljena su u kontekstu ilustrovanja ključnog nedostatka, ne samo okultizma u okviru tzv Zapadne civilizacije, već i zato da bi Straton-Kent naglasio jedan veoma bitan simptom iskorenjenosti Zapada od sopstvene tradicije. Kada kažem Zapad, pre svega mislim na čitavu Evropu i evropsku prekookeansku dijasporu. Odsustvo nekromantije i uopšte žive običajno-obredne veze sa precima u današnjem globalizovanom društvu nastalom na zapadnjačkim uzorima, po Kentu, ima svoje korene u hrišćanskoj praksi, pre svega u Zapadnoj Evropi, koja je mnoge narodne običaje i oblike narodne magije iskorenila ili hristijanizacijom izvitoperila. Kult hrišćanskih svetaca zamenio je kultove rodovsko-klanovskih predaka ili mrtvih heroja. Potom je protestantski racionalizam i kasniji masonski i teozofski pristup, kao i pristup Zlatne zore te Alistera Krolija, udaljio tu temu od glavnih struja okultizma na Zapadu. Možda sam u redosledu uticaja i uzroka negde i pogrešio ili nešto propustio, ali glavna nit je prisutna i pogođena od strane Straton-Kenta i ja je ovde samo naglašavam. Ono za šta se Straton-Kent zalaže jeste obnova starih tradicija koje zapravo počivaju na duhovima mrtvih predaka ili istaknutih pojedinaca zajednice. Tako u Kentovoj knjizi Geozofija čitamo sledeće redove:
"One aspect of the hero cult in ancient Greece which has striking implications in modern Western culture is the cult of war dead, who often were collectively heroised and honoured with a monument at which they could be contacted. Various aspects of this are striking for several reasons, which modern occultists have been slow to recognise. The war dead of World War One are remembered in many countries on 11th November. This date is very close to All Hallows when the Sun is in Scorpio (the Zodiac sign corresponding to the eighth house, the house of death). In England and elsewhere national commemorations take place at the Cenotaph, this is very similar to a form of hero shrine in ancient Greece (distinct from a tomb or mound in that the body is absent, which is not to say the spirit or spirits have no connection with the place). Local war memorials often have the exact form of this monument, and bear the same title. More striking still is the symbolism of the poppy - the flower of Persephone - used in wreaths and worn singly. These are also often placed on the graves of servicemen by relatives, as well as at monuments... These ceremonies and their symbols have strong classical precedents for necromantic work. I strongly support the co-opting of these elements of modern culture for magical purposes, honouring the dead as well as contacting and enlisting their support in magical work. This can take many forms, not least the placing of poppies on shrines to the ancestors. Discreetly placing talismans or other symbols at war memorials, hidden within a floral offering for instance, is a potent return to classical practiceCleaning the steps of a memorial also presents opportunities for magical work with the dead, the magical implications of Cenotaph dirt hardly requires expounding. Such work neither glamorises nor supports warfare, nor does it imply any unduly jingoistic perspective. It is simply a recognition of continuity with ancient practice wherein lies an opportunity for magical work within the present culture." (Jake Stratton-Kent, Geosophia The Argo of Magic, Books I, II, II, IV, Scarlet Imprint 2010, str 122)
Podvučeni deo navoda je na ivici genijalnosti, ali jeste u okultnom smislu veoma domišljato. Ne želim da ulazim u Kentove motive i prakse, ali ono što želim da istaknem, upravo na njegovom tragu, jeste da u suštini nikakav neopaganizam nije moguć bez obnove kulta mrtvih, a verodostojan kult mrtvih nije moguć bez jakih porodičnih veza i pre svega zajednice. Atomizovano društvo našeg vremena nije dobra atmosfera za tako nešto. Kent predlaže da se na putevima obnove autentičnih zapadnjačkih tradicija ugledamo na još uvek žive tradicije kakve postoje u podsaharskoj Africi i afričkoj dijaspori u Južnoj Americi i na Karibima. I upravo u toj Kentovoj afrocentričnoj orijentaciji možemo povući paralelu sa jednim drugim Englezom - Džeraldom Masijem, koji je u XIX veku bio na sličnom tragu, ali njegovi motivi nisu dolazili iz oblasti praktičnog okultizma nego su više bili akademski. Naravno, Kent nije afrocentrista poput Masija, ali je njegovo ukazivanje na još uvek žive afričke magijske tradicije u funkciji pokušaja današnjeg svesnog zapadnog čoveka da pronađe samog sebe otkrivanjem (ili ponovnom izgradnjom) vlastite magijske tradicije gde komunikacija sa duhovima mrtvih igra ključnu ulogu. Tu ideju nadopunio bih ukazivanjem na još jedan živi izvor tradicionalnih magijskih oblika, a to je sibirski šamanizam, o čijim osnovama se možemo informisati u čuvenoj Elijadeovoj knjizi Šamanizam. Svestan sam da sama nekromantijska ideja današnjem umu deluju petparački i oslikava budalaste scene spiritističkih seansi, ali setimo se da opšta tradicija o kojoj pišu, svaki iz svog ugla, i Masi i Elijade, svet duhova deli na dve kategorije: duhovi prirode (elementarni duhovi) i duhovi predaka. Opisujući šamanizam kod sibirskih Jakuta Elijade pominje njihov izraz amagat, koji predstavlja znak, odnosno duha zaštitnika. O amagatu Elijade kaže da ne nestaje nakon smrti šamana i teži da se ovaploti u nekom članu iste porodice. On pominje da u Sibiru i severoistočnoj Aziji, glavni putevi kojima se stiže do zvanja šamana jesu nasledno prenošenje šamanskog zvanja i urođeni dar, zov ili izbor te osobe od strane duhova ili bogova. Kako vidimo dalje u knjizi, taj dar, zov ili izbor neretko su povezani sa preminulim šamanima ili šamanskim precima.
Dakle, tradicija, to su preci, tačnije odnos živih prema mrtvima. Kult predaka i njihovo zazivanje jeste temelj bilo kakve autentične narodne tradicije. Brisanje sećanja na pretke i zapostavljanje obredne brige o njima, jeste simptom koji dalje deluje u sklopu uzroka, opadanja i raspadanja neke kulture, a mi živimo u vremenu u kome mnogi ne znaju ni kako mu se deda zvao a kamo li da ga se uopšte seća ili da je upalio sveću za pokoj njegove duše. Mrtvi nas ne zanimaju. Mi smo ih zaboravili. Svaki emancipatorski i racionalizatorski uticaj upravo gađa na raskid veze između živih i mrtvih. Današnji zapadni čovek nema kome da se obrati za (magijsku) pomoć, a da to nije avrahamski bog ili nekakva njuejdž neodređenost. U pravoslavlju i katoličanstvu postoje kultovi svetaca, koji u hristijanizovanom obliku igraju ulogu koja odgovara nekoj takvoj potrebi. U suštini, nema pokojnog dede, čukunbabe, nema nekakve opšte lokalne ili nacionalne istaknute ličnosti, nema entiteta koji predstavlja nosioca ukupne predačke loze. Nema javnog kulta, osim hrišćanskih procesija u čast nekog sveca. Zamislite situaciju u kojoj patrijarh SPC i kompletno crkveno-državno rukovodstvo, u trenucima velikih nacionalnih i državnih iskušenja, učestvuju u javnom obredu, u prisustvu hiljada ljudi, čija je svrha prizivanje recimo - Miloša Obrenovića ili Karađorđa. Eto, obraćamo mu se sa molbom da nas posavetuje šta da činimo u nekoj konkretnoj situaciji koja muči sve nas. Ili recimo da se Hrvati okupe u prizivanju bana Jelačića, dok bi Albanci prizivali Skenderbega, a Englezi recimo Vinstona Čerčila povodom dileme o Brexitu! Tim istim istorijskim ličnostima njihovi narodi su podigli spomenike, uče svoju decu u školama o njima, obeležavaju nekakve dane sećanja na njih, ali ne postoji organizovani državni obred njihovog prizivanja i nekromantskog konsultovanja posredstvom stručne i obučene osobe - da se tako izrazim. Eto, to je razlika između današnjeg i antičkog sveta u toj jednoj specifičnoj perspektivi kroz koju možemo upoređivati dve epohe. Poznato je da su vladari antičkog Rima često konsultovali razne proroke povodom donošenja političkih, strateških ili vojnih odluka. Danas postoje savetnici i politički analitičari, ali njihov uvid je čisto racionalan i oni lako mogu napraviti previd. Zamislimo naše političare i funkcionere kako uz pomoć nekromantskih medijuma traže savete od slavnih i osvedočenih istorijskih ličnosti!
Na primer, po striktno ženskoj liniji moje porodice, nije bila retkost da se ženama koje dođu u poznije godine ukaže Sveta Petka. Imao sam sreću da je u okviru moje proširnee porodice živelo nekoliko generacija, pa sam tako mogao slušati kazivanja moje babe i prababe o raznim temama, a neretko i o pričama i legendama koje su one slušale u detinjstvu od njihovih baba i prababa. Tako sam uspeo da datiram neke događaje na sam početak XIX veka. Međutim, epifanija Svete Petke jeste zakonomerno svojstvo ženske strane moje krvne loze. Ne znam baš šta je porodična Sveta Petka, da li je to baš ta crkvena Sveta Petka ili nešto drugo što su žene moje loze tako oslovile, ili im se fenomen sam tako predstavio, ja to nikada neću saznati budući da sam pogrešnog pola. Međutim, po muškoj strani moje loze pojavljuju se iscelitelji i zmijari. Dakle, ukoliko bih se ja bavio nekromantijom, sigurno je da ne bih zazivao ne-znam-koga, već bi bilo posve prirodno da se obratim onima čiji sam krvni izdanak - svetim petkama, zmijarima i isceliteljima. 
Straton-Kent ukazuje da je goecija načelno nekromantska veština te sam u njegovim tumačenjima i opisivanjima koja se naslanjaju na antičke izvore (Kent dobro poznaje antičku grčku religiju, kulturu i mitologiju) u tome prepoznao nama dobro poznate narikače. Po Kentu, goetičari, odnosno narikače - oni koji nariču, kukaju - predstavljaju vodiče duše preminule osobe. Svojim glasom i  karakterističnim načinom pevanja, oni poput egipatskih žreca, vode dušu u one oblasti gde je mrtvima mesto. Isto tako, oni tu dušu mogu iz tog ambijenta prevesti nazad. U tom smislu, naricanje / goecija, nije nikakva opskurna veština nego preko potrebna funkcija u zajednici. Do nedavno, ako ne još uvek, narikače su bile unajmljivane da kukaju po sahranama. To je samo eho nekada uvažavane i cenjene uloge u zajednici. Mi vidimo neku pojavu u njenom izopačenom ili dekadentnom obliku te na osnovu toga sudimo o njoj u njenoj celokupnosti, previđajući ili ne prepoznajući njene prvobitne oblike i funkcije. Daleko od toga da ja koristim ovaj tekst kako bih ljude pozivao da se upuste u nekromantiju ili goecijska zazivanja, ali smatram da bi odnos prema mrtvima, odnosno prema precima, mogao imati jedan sasvim praktičan vid, naročito kod onih koji su ozbiljnije posvećeni u okultno. 
Naposletku, neko bi sasvim opravdano postavio pitanje kako znamo da su prizvani entiteti koje smatramo našim precima zaista naši preci ili duhovi konkretnih ličnosti kojima se obraćamo? Umesto odgovora na ovo pitanje citiraću ono što je napisao Elifas Levi:
"Rekli smo da odrazi osoba i stvari ostaju očuvani u astralnom svetlu. Odatle se takođe mogu prizvati obličja onih koji više nisu deo našeg sveta, te na taj način nastaju one misterije Nekromantije koje su toliko osporavane, a istovremeno tako stvarne." (Elifas Levi, Transcendentalna magija, Esotheria, Beograd, 2004, str 123)