Saturday, May 4, 2019

Magijske formule (autor Dorijan Nuaj)

Nikada nisam imao jasan odgovor, niti sam uopšte mogao bilo šta smisleno da artikulišem na pitanja koja postavljaju priprosti umovi. Na primer, u šta verujem? Verujem li u Boga ili bogove? Šta je Bog / bogovi? Šta mislim o reinkarnaciji ili bivstvovanju nakon smrti? Jesam li satanista ili crnomagijaš čim pišem nekakve, po njihovom mišljenju, mračne stvari? Sledim li možda put leve ili desne ruke itd? Jesam li telemita, neopaganin, mason? Naposletku, jesam li uopšte ono za šta se izdajem da jesam itd? Mnogo bi mi lakše bilo kada bi ti koji postavljaju takva pitanja, sami nekako mogli da šta je to o čemu žele da me pitaju, pa ja samo štikliram DA ili NE. Od svega navedenog, jedino mogu pouzdano reći u šta ja verujem. Dakle, verujem u sve i ni u šta. Druga je stvar što takav odgovor nikada nije zadovoljavajuć, ali tako to biva kada me se čačka po veri. Takođe, kada pitaju za ove druge stvari i relacije, bilo bi red da prvo u svojoj glavi raščiste sa tim pojmovima. Smatram besmislenim voditi razgovor na taj način, pa sam otud ukinuo mogućnost komentarisanja na ovom blogu, a većina komentara ili pitanja upravo navodi ka takvoj vrsti prizemne diskusije. Ljudi traže od mene da se ja sam u njihovoj glavi razvrstam i stavim u nekakvu kategoriju; ili da razrešim neku njihovu dilemu, ali onako kako bi to njima najviše odgovaralo; odnosno da korigujem neka moja shvatanja u skladu sa njihovim željama; ili negiram samog sebe te oduševljeno prihvatim njihovu verziju; ili prosto da ugasim blog i nestanem. Ovo dajem samo kao ilustraciju opšteg stava i stanja ljudskog duha, koje se nimalo nije promenilo u odnosu na minula mračna vremena, osim što danas gotovo svako ume da čita i piše te može doći do svakakve literature a da i dalje ostane majmun. Ne smatram lošim izbor ljudi da budu majmuni, ali problem je u tome što majmuni iz mračne prošlosti nisu verovali da najbolje znaju, nego su sa verom ili sujeverno, sledili autoritete. U današnje vreme sveopšte sumnje i anateme na svaki oblik autoriteta, majmuni su se konačno dokopali slobode ispruživši svoje dlakave ruke bezmalo ka svemu, pa i ka apstraktnom. 

Ostavimo sada majmune po strani i vratimo se bogovima (iako i majmuni mogu biti bogovi, ali vratićemo se i na to). U svetlu iskustva bogovi su formule, odnosno ključevi. Zaista zvuči glupo izraziti se ovako, ali jedini delotvorni način mog poimanja božanskog jeste formula. Na stranu osećanja, snaga uverenja, definicije ili priroda doživljaja i vizije. U sasvim praktičnom smislu, a to je ono što je u krajnjoj liniji jedino važno, Bog, bogovi, demoni, jesu formule: glasovne, simboličke, vizuelne, energetske. Pa verujem li u formule? Naravno da verujem, ali to je smešno pitati. To je isto kao pitati matematičara veruje li on u jednačine. Svakako da veruje, ali ono za čim on traga jesu rešenja tih jednačina! One imaju smisla jedino ukoliko se pokažu kao tačne ili netačne. Znam, mnogi će reći da je takav pogled na prirodu božanskog rigidan i ograničen, i ja sam sasvim svestan toga, ali ukoliko ne postoji delatni fokus onda je insistiranje na uzvišenom, neshatljivom i beskrajnom božanskom fenomenu bespredmetno osim kao tema filozofskog razmatranja, ali to me baš i ne zanima. 

Iz gornje ilustracije vidimo da su za Egipćane, bogovi, odnosno neteri, bezbrojne varijacije nadljudskog prisustva kojima je prožet naš svet. Neteri su otuda, između ostalog, sekire, guje i sokolovi, te kao što reče neimenovani citat iz prve ilustracije: nešto što se stavlja u kovčeg - da to nije tek i samo leš, dodao bih, ako ni zbog čega drugog onda barem zato što leš jeste ostatak ljudskog bića a neteri nisu ljudska bića. Istorijska i mitološka antropomorfizacija bogova, preko hrišćanskog Bogočoveka pa sve do doktrine čiji je izraz Čovek je Bog, nekako je zamaglila neljudsku prirodu bogova. Može li čovek biti bog a da prethodno ne prestane biti čovek, odnosno postaje li čovek božanski samim tim što upravo aktuelizuje svoju čovečnost u njenoj punoći? Priznajem, ovakve dileme zvuče kao prazna retorika i u svetlu praktičnog nemaju nikakvog smisla. U svetlu praktičnog čovek može da se poistoveti sa formulom ne bi li istu otključao u svojoj svesti (čemu god to posle vodilo). Dakle, formule su da se koriste, a mag je, poput matematičara, onaj ko barata formulama. Neteri, tj bogovi, odnosno formule, jesu ono što sam u drugom tekstu opisao kao daimone. Oni su jednostavno rečeno, datost sveta, baš poput vazduha, vode, zemlje, trave, životinja ili bilo čega drugog. Pa kao što bez imalo ustručavanja pristupamo svim tim datostima, tako pristupamo i formulama. To su normalne datosti našeg sveta i naše svesti. E sada, na stranu što među tim datostima vrebaju mnoge opasnosti, ali zar ne vrebaju i među mnogo banalnijim pojavama? Možemo se udaviti u vodi, razlupati o zemlju, otrovati od biljaka ili nas životinje mogu rastrgnuti, vetar odneti itd. Isto tako možemo poludeti od formula ili nas one isto tako mogu oterati u smrt, poput bilo čega drugog. 

Sada, kada smo neke nedoumice rešili, okrenimo se putevima otključavanja tih formula. Počnimo od jezika, jer smo navikli da magijske formule podrazumevamo pre svega kao reči. Naši su preci stvorili jezik podražavajući glasove životinja, a taj jezik onomatopeje jeste univerzalan i čini osnovu svih izvedenih govornih jezika. Nije nam potreban govorni jezik da bismo razmišljali nego da bismo međusobno komunicirali, pa i tada je u osnovi dovoljan jezik znakova i gestikulacija. Imenovanje pojava ne reflektuje slike, pojave, mesta ili stvari u ogledalu uma. To dolazi kasnije. Govorni jezik se razvija sa usložnjavanjem ljudskog sveta. Sada smo već navikli da razmišljamo u formama govora. To je posledica i proizvod generacijskog kultivisanja. U tom smislu jezik znakova, pokreta i oponašanja životinjskih zvukova je fundamentalniji. Dakle, magijske formule nisu samo i jedino reči, a često to uopšte nisu reči. U njihovoj osnovi leži namera koju prati određeni pokret, gest, stav tela, odnosno niz pokreta i gestova često izraženih kroz ples. Uglavnom je samo to dovoljno, a u drevna vremena to je i jedino bilo dovoljno. Uz taj gestovni niz, razvojem magije, odnosno njenom intelektualizacijom, u proces su uvođeni zvukovi, glasovi a potom i voljno projektovanje mentalnih slika. Tako smo došli do složenih magijskih formula i rituala. Dakle, imamo pokret ili niz pokreta, gest ili izražaj, stav tela, položaj ruku i prstiju, zvuk koji ispuštamo (zviždanje, kliktanje, kreštanje, urlanje), reči koje izgovaramo, mantramo ili pevamo (besmislene, varvarske, smislene) u sekvencama i ponavljanjima, imamo ritam koji pratimo, slike koje zamišljamo, a sve to kombinujemo sa povoljnom lokacijom magijskog delovanja u prostoru i vremenu. Moramo birati određeno mesto i određeno vreme, kada je vetar povoljan, kada je to duh nekako potvrdio šaljući nam nekakav znak u vidu čudnog oblaka, iznenadnog vetra ili pojave odgovarajuće životinje, zatim kada je Mesec u određenoj fazi, određenog dana i godišnjeg doba te kada je na nebu aktuelna određena konstelacija itd. Sve to mora biti usklađeno sa našom namerom i prirodom onoga što želimo da postignemo. Iz svega toga uviđamo da je magija prvobitna naučna delatnost jer to jeste neka vrsta primitivne nauke koja ima svoje utemeljenje u iskustvenom i eksperimentalnom iza čega stoji jedan složen svetonazor zasnovan na sveobuhvatnom determinizmu povezanosti svih stvari u univerzumu. Agens koji čini mogućim taj determinizam izražen je u moći čiji su eksponenti neteri, odnosno bogovi, daimoni. Ovi entiteti, ma koliko apstraktni bili, u magijskom smislu veoma su konkretni, čime se polako vraćamo na majmune, tačnije na biljne i životinjske arhetipove, da konačno upotrebim tu ružnu reč.
Engleski autor Džerald Masi, u knjizi Drevni Egipat - svetlost sveta, između ostalog, tvrdio je i da je životinjsko predstavljanje božanstava prethodilo antropomorfnim, te je u mitologiji drevnog Egipta video izraz tih najstarijih religijskih predstava. Mitotvorac, po Masiju, nije stvarao bogove po svom liku, nego je to činio kroz životinjske oblike. Na samom početku pomenute knjige Masi piše:
"Myth-making Man did not create the Gods in his own image. The primary divinities of Egypt, such as Sut, Sebek, and Shu, three of the earliest, were represented in the likeness of the Hippopotamus, the Crocodile, and the Lion; whilst Hapi was imaged as an Ape, Anup - as a Jackal, Ptah as a Beetle, Taht as an Ibis, Seb as a Goose. So was it with the Goddesses. They are the likenesses of powers that were super-human, not human. Hence Apt was imaged as a Water-cow, Hekat as a Frog, Tefnut as a Lioness, Serkh as a Scorpion, Rannut as a Serpent, Hathor as a Fruit-tree. A huge mistake has hitherto been made in assuming that the Myth-Makers began by fashioning the Nature-Powers in their own human likeness. Totemism was formulated by myth-making man with types that were the very opposite of human, and in mythology the Anthropomorphic representation was preceded by the whole menagerie of Totemic Zootypes.
The idea of Force, for instance, was not derived from the thews and muscles of a Man. As the Karaite Sign-Language shows, the Force that was "chucking them heaps of water about" was perceived to be the wind; the Spirit that moved upon the face of the waters from the beginning. This power was divinised in Shu, the God of breathing Force, whose zootype is the Lion as a fitting figure of this panting Power of the Air. The element audible in the howling wind, but dimly apprehended otherwise, was given shape and substance as the roaring Lion in this substitution of similars. The Force of the element was equated by the power of the Animal; and no human thews and sinews could compare with those of the Lion as a figure of Force. Thus the Lion speaks for itself, in the language of Ideographic Signs. And in this way the Gods and Goddesses of ancient Egypt were at first portrayed as Superhuman Powers by means of living Superhuman types.
If primitive man had projected the shadow of himself upon external nature, to shape its elemental forces in his own image, or if the un-featured Vast had unveiled to him any likeness of the human face, then the primary representation of the Nature-Powers (which became the later divinities) ought to have been anthropomorphic, and the likeness reflected in the mirror of the most ancient mythologies should have been human. Whereas the Powers and Divinities were first represented by animals, birds, and reptiles, or, to employ a word that includes all classes, they were portrayed by means of zootypes. The Sun and Moon were not considered "human in their nature" when the one was imaged as a Crocodile, a Lion, a Bull, a Beetle, or a Hawk, and the other as a Hare, a Frog, an Ape, or an Ibis, as they are represented in the Egyptian hieroglyphics by means of the zootypes. Until Har-Ur, the Elder Horus, had been depicted as the Child in place of the Calf or Lamb, the Fish, or Shoot of the Papyrus-plant (which was comparatively late), there was no human figure personalised in the Mythology of Egypt."
Imajući u obzir kada je ovo pisano (Džerald Masi je živeo od 1828. do 1907. godine) i da je to bilo nasuprot shvatanjima vodećih intelektualaca tog vremena, ne možemo a da se stotinu i kusur godina kasnije ne složimo sa ovim redovima. Paralelno sa sazrevanjem ovih Masijevih uvida, a posve nezavisno od njega, u istoj toj Engleskoj, utemeljen je Hermetički Red Zlatna Zora. Jedna od temeljnih magijskih praksi ove organizacije bilo je ritualno i imaginacijsko poistovećivanje sa određenim egipatskim božanstvima. U krajnjoj liniji čovek bi u svojoj svesti pokušao da otključa - da se izrazim u duhu našeg vremena - životinjsku frekvenciju koja vodi ka entitetu čija je ta životinja simbol u poretku egipatskog svetonazora. Sasvim je druga stvar delotvornosti i posledica takvog oblika rada od strane modernih ljudi nekoliko hiljada godina kasnije u odnosu na vreme kada je to bilo aktuelno u Egiptu. Međutim, ne može se poreći izvornost i drevnost ove magijske ideje, ma kakvi bili putevi kojima je ovakav oblik magijskog rada doplivao do viktorijanske Engleske. U riznici kabalističke magije možemo naići na primere prakse prizivanja imena Boga i izlaganja sebe ehu imena koje smo uz pomoć vibratorne formule u imaginaciji odaslali do samih granica univerzuma. U pomenutoj egipatskoj formuli izlaganje sebe je nemušto a prati ga stav tela koji odgovara mitološkoj slici tog božanstva. 
bog Šu koji podupire nebo
Izvorno, bog Šu, kao egipatska verzija Marsa ili Atlasa, predstavljen je u obliku lava. Bog Šu predstavlja silovitu snagu vetra i uopšte vazdušnog elementa. Po hermetičkoj kabali Zlatne zore ovaj tip pripisan je sefiri Jesod, koja označava temelj Drveta života, što ovo božanstvo može dovesti u vezu sa starim silovitim semitskim bogom Šadajem koji je kao ime i svojstvo Jednog Boga našao svoje mesto u kabalizmu. Nezavisno od toga formula boga Šu koja otvara lavlju frekvenciju podrazumeva poistovećenje čoveka, maga, sa duhom životinje, sa duhom lava, ali u ključu mitske uloge ovog boga - kao sile koja razdvaja nebo i zemlju. Iz ovog proizilazi da je jedina delotvorna glasovna artikulacija koja dolazi pre kao posledica zaposedanja od strane ovog boga, nego kao prizivna inkantacija, rika lava. Drugim rečima, čovek koji je u ovom magijskom poistovećivanju uspeo nema druge nego da riče kao lav.